Biz içeride yaklaşan seçimlere odaklanmışken uluslararası siyaset yeni hareketliliklere sahne oluyor. "Geleceği Şekillendirmek: Belirsizlikler, Gerçekler ve Fırsatlar" temasıyla toplanan TRT World Forum 2022, dün ve bugün ilgimizi iç siyasetin bıktırıcı aday tartışmalarından küresel gelişmelere yöneltti.
Türkiye'nin Ukrayna krizindeki (tahıl koridoru, esir takası ve Zaporijya nükleer santrali konuları dahil) olumlu rolüne tekrardan dikkat çekilen Forum'da Cumhurbaşkanı Erdoğan, ülkemizin küresel sorunların çözümüne katkı veren diplomatik çabalarına devam edeceğini duyurdu. Konuşmasında bunun sebebini de ifade etti: "Küresel krizlerin ve istikrarsızlıkların yüzde 60'ı Türkiye'nin yakın çevresinde" cereyan etmektedir. Bu da Türkiye'ye istikrar, güvenlik ve barış için öncü rol üstlenme (barış diplomasisi) görevini yüklemektedir. Çok sayıda ülkeden yüksek bir temsilin olduğu Forum'daki birçok konuşmada Ukrayna krizine referansla analiz yapılması hiç şaşırtıcı değil.
***
Rusya'yı durdurma,Çin'in alanını daraltma,Şi Cinping yönetiminde daha hırslı bir siyaset yürüten Çin'in uluslararası düzenin şekillenmesinde söz sahibi olmak istediği ve ABD'nin alan daraltma politikalarına karşı hamleler peşinde olduğu da aşikâr.
İklim değişikliği ile mücadele gündemiyle Avrupa, çelik ve alüminyuma ek vergi getirerek Çin'e karşı ticari bir rekabete yönelse de Pekin'in geçtiğimiz onlu yıllar boyunca dünyanın birçok yerinde genişlettiği ticari imparatorluğundan vazgeçmesi beklenemez.
Şi'nin üç günlük Suudi Arabistan ziyareti ile Körfez ve Arap dünyasıyla ticari ilişkilerini derinleştirme çabasında olduğu görülüyor. Tayvan krizini sıcak savaşa döndürmeden yönetebilirse Pekin, pekâlâ bu rekabette elini güçlendirebilir.
***
Çin'in alanını daraltmakdaha zor olacaktır.Yine de Batı-Çin rekabeti sayesinde bölgesel güçlerin Pekin ile daha uygun şartlarda pazarlık yapabileceği de belirtilmeli.
Şimdilik ticari savaş formatına doğru giden bu rekabetin çevremizdeki bölgede bile yeni gerilimler, belirsizlikler ve hatta çatışmalar üretebileceğini öngörmeliyiz. Ukrayna krizi sonrası belirginleşen enerji krizi Doğu Akdeniz çevresinde hareketlenme getirdi. Türkiye, Yunanistan ve İsrail enerji konusunda yeni inisiyatifler geliştiren ülkeler olarak öne çıkıyor.
Ayrıca, bölgesel güçler kendi otonom politikalarını takip etme eğiliminde. Bunda Türkiye'nin örneklik ettiğini de hatırlatalım.
***
Ukrayna savaşının getirdiği küresel belirsizlikler ve büyük güç rekabeti sebebiyle bölgemizin güvenlik mimarisi ve dengeleri yeni bir şekillenmeye gidiyor.[Sabah, 10 Aralık 2022].
