Ermenistan Başbakanı Paşinyan'ın "savaşı yayarak" büyük güçlerin bir an önce Dağlık Karabağ çatışmasına müdahalesini sağlama hamlesi boşa çıktı. Ne Gence'ye attığı füzeler ne de "Türkler geliyor" yaygarası beklediği desteği getirmedi. Aksine Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev, hem operasyon sahasında hem de diplomatik hamlelerinde giderek elini güçlendiriyor. En son Rus lider Putin'in, savaşın Ermenistan topraklarında gerçekleşmediğini söylemesi Dağlık Karabağ'ın geleceği açısından çok kritik idi. Putin, telefonlarına çıkmadığı Paşinyan'a Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü'nün bu çatışmada henüz bir sorumluluğu olmadığını netleştirdi.
***
"ateşkes için işgalsona ersin" "bağımsızlığınıntanınması"***
(Suriye ve Libya'da olduğu gibi)Türkiye'nin etrafındaki güç boşluklarında aktif rol üstlenmesi Ankara- Moskova ilişkilerini yeni bir zemine taşıyor. Rekabet ve iş birliği sarkacındaki bu ilişki 2015'teki uçak düşürülmesinden sonra Suriye'de başladı. Giderek Ankara'nın kapasite geliştirerek daha etkili olabildiği bir seyre evriliyor.
Suriye'ye kıyasla, Libya'da ve Ermenistan- Azerbaycan çatışmasında Ankara'nın eli daha güçlü. Her yeni rekabet alanında Moskova ve Ankara arasındaki ilişkinin test edildiği açık. Ancak beklenenin aksine gerilimler kopuşla değil, çatışmaların farklı bir şekilde yönetilmesiyle sonuçlanıyor. Moskova'nın aşırı yayılmadan yorulduğu gözlenirken, Ankara etrafındaki türbülansa pro-aktif müdahale konusunda ısrarcı.
***
İsrail başta olmak üzere diğer güçlerin etkisiyle çatışmanın içeri taşınması ihtimalinden çekiniyor. Tahran, bir yandan Dağlık Karabağ'ın "Azerbaycan toprağı" olduğunu vurguluyor, diğer yandan hızla ateşkes ilan edilmesini istiyor. Zira Tahran, uzun sürecek bir savaşın Dağlık Karabağ'a gelebilecek yabancı savaşçılarla İran'ı istikrarsızlaştırmasından çekiniyor. Bakü ve Tel Aviv arasındaki iyi ilişkilerin çeşitli manevralarla "Güney Azerbaycan" temelli bir toprak bütünlüğü krizi oluşturmasından korkuyor. Ankara'nın Bakü'ye aktif desteğinden de tedirgin.
***
Ancak İran elitlerinin "direniş" adı altında bölgeyi (başta Suriye) ne kadar istikrarsızlaştırdıkları ve İsrail'in güçlenmesine katkı sağladıkları da hatırlanmalı. Ankara-Moskova-Tahran hattında yeni bir denklem oluşuyor.
ABD seçimlerinin sonucu, her hâlükârda, bu süreci hızlandıracak.
[Sabah, 9 Ekim 2020].
