Ortadoğu Araştırmaları Merkezi (ORSAM) Levant Çalışmaları Koordinatörü Oytun Orhan ile Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) Dış Politika Araştırmacısı Can Acun, Suriye gelişmelerinde varılan son nokta, Ukrayna üzerinden Batı bloku ülkeleri ile Rus ve Türk ilişkilerinin Suriye'ye yansımalarını AA muhabirine değerlendirdi.
Acun, Suriye'deki iç savaşı ve çatışmaları bitirecek, temel sorunlara çözüm sunacak bir siyasal sürecin işlemesi için Astana ve Cenevre'de 2 ayrı siyasal girişimin olduğunu söyledi.
Astana bağlamında Türkiye'nin Rusya ve İran ile görüşerek yeni Anayasa yapımı ile birlikte Suriye muhalefetinin entegre olabileceği bir geçiş hükümetinin oluşturulmasını hedeflendiğini belirten Acun, "Ancak şimdiye kadar rejim, Rusya ve İran'ın Suriye’de temel amacı, siyasal çözüm değil askeri bir çözümdür." dedi.
Rusya’nın Ukrayna işgalinin Suriye'ye yansıması
Montrö bağlamında Rus gemilerinin boğazlardan geçişinin durmasının, Rusya'nın Suriye bağlamında askeri ikmal imkanlarını kısıtlayacağını ifade eden Acun, "Rusya'nın Ukrayna’ya başlattığı işgal girişimi Suriye'yi ciddi anlamda etkileyecek. Ülkedeki güç dengelerini tamamen değiştireceğini öngörüyorum." ifadesini kullandı.
"Ukrayna savaşının en büyük kaybedenlerinin başında Esed rejimi geliyor"
ABD'nin Rusya'ya ve onun müttefiki konumunda olan Esed rejimine karşı çok daha sertleşeceğini dile getiren Acun, bunun işaretlerinin görüldüğünü kaydetti.
Acun, Esed rejiminin, Rusya ve İran'ın da çabalarıyla uluslararası meşruiyeti yeniden kazanma çabasının artık boş bir hayalden ibaret olduğunu belirterek, "Ukrayna savaşının en büyük kaybedenlerinin başında Esed rejimi geliyor." dedi.
"Esed rejimi çözümsüzlükte ısrarcı olursa da askeri seçenekler değerlendirilebilir"
Bu durumun Türkiye açısından Suriye'de harekat bölgelerinin ötesinde yeni büyük fırsatların olacağını belirten Acun, "Türkiye siyasal çözümü zorlamak, yeni bir anayasa yapılmasını sağlamak, meşru muhalefetin olası yeni hükümete entegrasyonunu sağlamak açısından eli çok daha güçlendi. Özellikle Ukrayna savaşının uzadığı bir denklemde Esed rejimi çözümsüzlükte ısrarcı olursa da askeri seçenekler dahil yeni olasılıklar değerlendirilebilir." şeklinde konuştu.
Orhan ise Esed rejiminin, başta askeri muhaliflerin kontrolündeki İdlib bölgesi ile terör örgütü YPG/PKK'nın ele geçirdiği bölgeleri halen askeri yollarla kontrol etme inancının oluğunu ifade etti.
Esed rejiminin, Rusya ve İran'ın desteğiyle askeri çözüm konusunda ısrarcı olduğunu vurgulayan Orhan, "Dolayısıyla mevcut sınırlar üzerinden bir çözüme yanaşmıyor. Bu açıdan bakıldığında Suriye krizinde siyasi çözüm bir kördüğümdür." diye konuştu.
Orhan, Suriye'de kördüğümü açma konusunda içerideki aktörlerden ziyade Suriye krizinde etkili dış faktörlerin arasındaki ilişkilerin daha belirleyici olacağını aktardı.
ABD-Rusya, Türk-ABD ve Türk-Rus ilişkilerinin seyrinin önemine dikkati çeken Orhan, "İran'ın buradaki hedefleri ve dolaylı olarak da tabii İsrail'in Suriye üzerinde İran ile mücadelesi gibi faktörler Suriye krizinin geleceğinde belirleyici olacak." ifadelerini kullandı.
"Suriye'de Ukrayna'ya krizinin önemli bir etkisi olacaktır"
Türkiye'nin yine Ukrayna krizinde alacağı role ve pozisyona bağlı olarak Türk-Rus ilişkilerinin Suriye sahasında etki yaratacağını söyleyen Orhan, "Sahadaki etki istikrarsızlık ya da iş birliğinin daha da artması şeklinde yansıyabilir. Bu nedenle Suriye’de Ukrayna krizinin önemli bir etkisi olacaktır." dedi.
Orhan, ABD’nin terör örgütü YPG/PKK ile olan ittifakını sürdürmesi ve Fırat'ın doğusundaki varlığını korumaya çalışmaya devam edeceğini belirterek, bu bölge üzerinden Rusya’ya, Esad rejimine ve İran'a karşı bir denge oluşturma çabasının süreceğini aktardı.
ABD'nin Suriye meselesine tamamen angaje olma konusunda çekincelerinin devam ettiğini dile getiren Orhan, sözlerine şöyle sürdürdü:
"ABD'nin Rusya'ya karşı Ukrayna ordusuna verdiği askeri desteğin bir benzerini Suriye'de muhaliflere karşı verme olasılığı çok zayıf gözüküyor. ABD'nin Suriye meselesine angaje olma konusunda çekinceleri devam ediyor. ABD açısından Ukrayna meselesi Suriye’den daha farklı."
"Ukrayna sonrası YPG/PKK ile Esed rejiminin müzakereleri sekteye uğrayacak"
"Rusya'nın Ukrayna işgali Suriye'ye olan ilgisini azaltacaktır"
Orhan, Rusya'nın Suriye'den vazgeçeceği bu sahayı İran'a bırakacağı gibi yorumların da doğru olmadığını kaydetti.
İsrail’in Suriye'deki hava operasyonları
Orhan, İsrail'in bu dengeli tutumunun, Suriye'deki operasyonlarını geçmişte olduğu gibi Rusya'nın müdahalelerine maruz kalmadan sürdürebilmesine olanak sağlayacağını söyledi.
[AA, 16 Mart 2022].
