Gazeteciliğin temel ilkelerinden birisi topluma karşı sorumluluktur. Tarih boyunca gazeteciliğin var oluş nedeni de bu bağlamda şekillenmiştir. Kendisini var eden toplumsal dinamiklere yabancı olan, kültürel ve coğrafi dinamikleri yok sayarak yaşadığı topluma dışardan bakan veya şiddeti kutsayan gazetecilik faaliyetleri uzun vadede toplum tarafından dışlanmış ve itibar edilmeyerek cezalandırılmıştır.
Haber yazımında, fotoğraf tercihinde ve genel olarak içeriğin kurgulanmasında gazetecinin yapması gereken şey toplumsal sorumluluk bilinciyle hareket etmektir. Deprem ve sel gibi afet zamanlarında, salgın hastalık dönemlerinde ve terörle mücadele gibi toplumun varlığını tehdit eden hassas süreçlerde medya neyi nasıl haberleştireceği konusunda ince eleyip sık dokumalıdır. Maalesef, son dönemde özellikle Türkiye'nin PKK terörüyle giriştiği mücadele esnasında Cumhuriyet, BirGün ve Radikal gibi medya organlarının yeterli hassasiyeti gösterdiğini söylemek zordur. Haberlerin yazılmasında, fotoğraf tercihinde veya olayın yorumlanmasında sorunlu bir yaklaşım öne çıkartılmaktadır.
Yayınların bu şekilde tasarlanması büyük ölçüde terörü üreten PKK gibi örgütleri teşvik edecek bir nitelik de taşımaktadır. Çünkü genel olarak bakıldığında yayınlarda şiddetin, acının ve yıkımın kaynağı olarak örgüt değil sanki devletmiş gibi bir algı görülmektedir. Bu yaklaşımın nasıl somutlaştığını altı başlıkta özetleyelim.
ÖZNENİN GİZLENMESİ
GÖRÜNTÜ TERCİHİ
Örneğin Cizre ilçesiyle ilgili bir haber verilirken şu kadar kişi öldü, şu kadar ev yıkıldı vb. içerik bilgisi verilirken görüntüde asker, polis veya araçların kullanılması okuyucuyu yönlendirmekte ve bu olanlarla kullanılan görsel arasında ilişki kurulmaktadır. PKK şiddetiyle zarar gören bölgelerden bahsedilirken asker veya polis fotoğrafı kullanmak, basit ama kritik bir gazeteci kurnazlığı olarak yorumlanabilir.
İÇERİĞİN ÇARPITILMASI
Bu durum terör örgütleri için oksijen mahiyetindedir. Çünkü eylem yaptıklarında kendileri değil de resmi yetkililerin eleştirilmesi, şiddetin kaynağı olarak kendilerinin gösterilmesi yerine siyasi aktörlerin ön plana çıkartılması, onlar açısından yaptıklarının haklı olduğu izlenimi oluşturabilir. Bu durum bir sonraki terör saldırı için de zemin oluşturabilir.
ŞİDDETİN ROMANTİKLEŞTİRİLMESİ
ULUSLARARASI KAMUOYUNA JURNALLEME
DIŞ BASININ ROLÜ
Kürtler, Türkiye'nin bir parçasıdır. Türkiye'nin mücadelesi ise Kürtlerle değil terör örgütü PKK iledir. Son olaylarda PKK tarafından yapılan onlarca isyan çağrısına Kürtlerin cevap vermemiş olması da iki yapı arasındaki farkı net olarak göstermektedir.
Görüldüğü üzere PKK lehine kamuoyu oluşturan yayınların Özgür Gündem gazetesinin yaptığı şekilde mutlaka doğrudan olması gerekmiyor. Örneklerde olduğu gibi bunun birden fazla yöntemi var. Bunların bilinçli yapılıp yapılmadığı bahsi diğer bir konudur. Fakat ana akım içinde yer almaları, geniş kesimlere ulaşabilmeleri ve PKK ile ilişkileri bulunmamalarından dolayı kamuoyunda daha fazla dikkate alındıkları ve aynı ölçüde PKK lehine etki oluşturdukları söylenebilir. Sonuçta haberlerin bu şekilde kurgulanarak okuyucuya sunulması terör örgütü PKK'nın psikolojik zemin kazanmasına katkı sunmakta ve hem gazetecilikte hem de toplumda 'tamiri edilmesi zor' yaralar açmaktadır.
NOT: Silahlı saldırıya uğrayan Yeni Şafak ve Yeni Akit ailelerine geçmiş olsun. Özgür basın susturulamaz. Kınıyorum.
[Yeni Şafak Düşünce Günlüğü, 16 Şubat 2016].
