Cumhurbaşkanı Erdoğan, NATO'nun Vilnius Zirvesi'ne giderken yeni bir tartışma başlattı.
İsveç'in NATO üyeliği ile ilgili olarak "Önce gelin Türkiye'nin Avrupa Birliği'nde önünü açın, ondan sonra biz de Finlandiya ile nasıl onun önünü açtıysak, İsveç'in de önünü açalım" mesajı verdi. Bu mesaj Erdoğan'ın önceki gün ABD Başkanı Biden ile yaptığı telefon görüşmesinin içeriği ile de uyumluydu. Ankara'nın AB'ye tam üyelik sürecinin canlandırılması talebi Washington'ın F-16'ların satışını İsveç'in NATO üyeliğine onay ile ilişkilendirmesine karşılık olarak görülebilir. Nitekim Biden'ın CNN International'daki mülakatında F-16 meselesini İsveç ve Yunanistan ile birlikte anması dikkatlerden kaçmadı. Ancak bu yaklaşımın çok dar bir değerlendirme olacağı görüşündeyim. Vilnius Zirvesi'ne giderken Erdoğan yaptığı açıklamalarla, Batı ile ilişkileri yeni bir temele taşıma iradesini sergiliyor. Seçmenden 5 yıllık görev onayı almanın gücüyle NATO, ABD ve AB ile ilişkileri hareketlendirmek istiyor.
Türkiye'ye yönelik kemikleşen engelleri kırmayı, her türlü yaptırımı kaldırmayı arzu ediyor. İsveç'in NATO'ya üyeliği konusu üzerinden Türkiye'nin güvenlik kaygılarını ve savunma ihtiyaçlarını müttefiklerine hatırlatıyor. NATO ve AB'nin Türkiye politikalarında nitelikli değişim zorunluluğunu gündeme taşıyor.
***
"el yükseltmesi"Nitekim Ankara "açık kapı" politikasına desteğini Madrid Zirvesi'ndeki üçlü mutabakat ve sonrasında Finlandiya'ya onay ile gösterdi. Erdoğan, Ukrayna'daki savaş ve ABD-Çin rekabeti ile önemi artan NATO'nun Türkiye gibi üyelerinin önceliklerini de gündeme alarak daha güçlenmesi için öneride bulunuyor. Bu öneri daha adil bir dünya düzeni ve BM reformu önerileri gibi yapıcı. Washington ve Brüksel'de Ankara'ya ilişkin olarak yeni bir paradigmaya geçiş zarureti bulunuyor.
Ankara'nın Batı ittifakı içerisindeki yerinin müttefiklik hukuku ve karşılıklı jeopolitik menfaatler temelinde yeniden değerlendirilmesi hem Türkiye hem de NATO/AB için stratejik kazanımlar üretecektir.
Bu geniş perspektifi atlayarak İsveç meselesini F-16'lar başta olmak üzere Ankara'nın savunma ihtiyaçlarına bağlamak Erdoğan'ın mesajını doğru anlamamak olur.
***
Bunların ışığında bakıldığındaErdoğan'ın Batı ve Rusyaarasında kurduğu denge politikasındada yeni hamleler yaptığı söylenebilir.Türkiye, Ukrayna ve Rusya arasındaki arabulucu rolünü pasif bir şekilde tanımlamıyor. Diplomatik çözümü en yüksek tonda seslendiren tek başkent olmayı sürdürüyor. Rusya'ya karşı yaptırımlara katılmamakla birlikte Ukrayna'nın toprak bütünlüğüne güçlü destek verdiği gibi güvenlik ve savunma ihtiyaçlarına da cevap veriyor. Bu aktif dengelemeyi Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın tecrübesine ve istisnai lider diplomasisine borçluyuz.
Bence Erdoğan, yeni hamlelerle dünya başkentlerini şaşırtmaya devam edecek.
[Sabah, 11 Temmuz 2023]
.
