Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA) Berlin temsilciliği ile Alman Yakın ve Orta Doğu Derneği (NUMOV/Deutsches Orient-Institut), 2 Kasım 2026'da Berlin'de "Türkiye-Almanya İlişkilerinde Ortak Bir Dış Politika Gündeminin Güçlendirilmesi: Parlamenter Diplomasinin Rolü" başlıklı bir yuvarlak masa toplantısı düzenledi. SETA Berlin'in etkinlik salonunda yapılan toplantının açılış konuşmasını SETA Berlin Araştırma Direktörü M. Erkut Ayvaz yaptı. Ayvaz, toplantının Türk-Alman ilişkilerinin geleceği açısından kritik bir dönemde yapıldığına dikkat çekti. Oktay'ı dinleyicilere SETA Berlin Koordinatörü Zafer Meşe takdim etti; konuşmanın ardından gelen soru-cevap bölümünün moderatörlüğünü de Meşe üstlendi.
Toplantıya TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı ve AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay başkanlığındaki komisyon heyetiyle birlikte yaklaşık 70 kişi katıldı. Dinleyiciler arasında Alman siyasetçilerin yanı sıra diplomasi, medya, bürokrasi ve düşünce kuruluşlarının temsilcileri ile Türk sivil toplum kuruluşlarından ve T.C. Berlin Büyükelçiliği'nden isimler vardı. Heyette AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Zafer Sırakaya, AK Parti Gaziantep Milletvekili Derya Bakbak, Yeni Parti Düzce Milletvekili Talih Özcan, DEM Parti Bitlis Milletvekili Semra Çağlar Gökalp ve MHP Kayseri Milletvekili İsmail Özdemir yer aldı.
Güvenlikte vazgeçilmez, kararlarda dışarıda
Oktay, konuşmasında Avrupa'nın Türkiye'ye bakışının değişmesi gerektiğini vurguladı: "Avrupa, Türkiye'yi bir tampon bölge olarak değil hayati, stratejik bir Avrupa ortağı olarak görmelidir."
Türkiye ile Almanya'nın NATO müttefiki olarak Avrupa güvenliğinde ortak sorumluluk taşıdığını hatırlatan Oktay, Türkiye'nin savunma sanayiinde ulaştığı seviyenin yeni iş birliği alanları açtığını söyledi. Ortak savunma üretimi, hava ve füze savunma sistemleri ile insansız teknolojileri Almanya için somut fırsatlar olarak sıraladı.
Oktay, AB'nin savunma ve güvenlikte Türkiye ile yakın iş birliği isterken ekonomik entegrasyon ve tam üyelikte farklı ölçütler uygulamasını eleştirdi. Oktay'a göre Avrupa'nın hem Türkiye konusunda hem de küresel gelişmeler karşısında stratejik körlükten kurtulması gerekiyor:
"Tehditler ortaya çıktığında Türkiye'yi vazgeçilmez görmek ancak kararlar ve fırsatlar paylaşılacağı zaman mesafeli durmak karşılıklı güveni zedeler ve Avrupa'nın kendi uzun vadeli çıkarlarına ters düşer. Berlin'den bu stratejik zihniyet değişimine aktif liderlik etmesini bekliyoruz."
Gümrük Birliği ve Avrupa değer zinciri
Almanya'nın Türkiye'nin en büyük ticaret ortağı olduğunu hatırlatan Oktay, ekonomik ilişkilerin stratejik ortaklıkla uyumlu ilerlemesi gerektiğini söyledi. Gümrük Birliği'nin güncellenmesinin taraflar arasındaki yapısal dengesizlikleri gidereceğini ve hem Türkiye'nin hem de Avrupa'nın rekabet gücüne katkı sağlayacağını belirtti.
Oktay, "Made in Europe" gibi Avrupa sanayi politikası girişimlerinin Türkiye'yi dışlamaması gerektiğini de vurguladı. Türk üreticilerin Avrupa değer zincirinde asli ortak olarak yer almasını istedi.
Parlamentolara düşen rol
Toplantının ana teması olan parlamenter diplomasi, Oktay'ın konuşmasında geniş yer tuttu. Oktay, TBMM ile Almanya Federal Meclisi'nin ve dışişleri komisyonlarının bürokratik engelleri aşmada, yanlış algıları gidermede ve ortak çıkarları kalıcı politikalara dönüştürmede belirleyici rol oynayabileceğini söyledi.
Bölgesel sorunlara da değinen Oktay, Türk dış politikasının dış müdahale yerine bölgesel sahiplenme ilkesine dayandığını, kalıcı çözümlerin bölge aktörlerinin öncülüğünde üretilmesi gerektiğini ifade etti. Rusya-Ukrayna savaşında Türkiye'nin Karadeniz'deki dengeleri ve Montrö Boğazlar Sözleşmesi rejimini korurken Ukrayna'nın bağımsızlığını ve toprak bütünlüğünü desteklediğini hatırlatan Oktay, İstanbul Süreci, Tahıl Koridoru ve üst düzey esir takaslarını Türkiye'ye duyulan küresel güvenin göstergeleri olarak andı. Azerbaycan ile Ermenistan arasında kalıcı barışın sağlanması ve Zengezur Koridoru'nun açılması için yoğun diplomasi yürüttüklerini de aktardı.
Orta Doğu'daki gerilime ve İsrail-İran eksenindeki çatışma riskine de değinen Oktay, bölgedeki istikrarsızlığın Netanyahu hükümetinin agresif politikalarına alan açtığını söyledi: "Bölgedeki çatışmaların uzaması, sınırlarını olabildiğince genişletmek isteyen İsrail'in işine yaramaktadır." Oktay, Gazze'deki insani trajediyi ise küresel ahlaki çöküşün "en acı, en somut ve en yıkıcı kanıtı" olarak nitelendirdi.
Soru-cevap bölümü
Oktay'ın konuşmasının ardından Zafer Meşe'nin moderatörlüğünde soru-cevap bölümüne geçildi ve katılımcılar Oktay'a sorularını yöneltti. Yaklaşık iki saat süren toplantı, TBMM heyetinin de katıldığı ikram ve sohbet bölümüyle sona erdi.
Toplantı, SETA Berlin'in Türkiye-Almanya ilişkilerine yönelik etkinlikleri kapsamında NUMOV iş birliğiyle düzenlendi. SETA Berlin, önümüzdeki dönemde Türkiye'den gelecek üst düzey ziyaretler kapsamında benzer toplantılar düzenlemeyi planlıyor.
