5 Soru: İran’da Koronavirüs Krizi

1. İran’da koronavirüsü nasıl ortaya çıktı ve ne kadar yayıldı?

İran aynı zamanda komşu ülkelere de hastalığın bulaşmasına sebep olmuştur. İran’ın ardından Azerbaycan, Irak, Afganistan, Kuveyt, Bahreyn, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman’da görülen korona vakalarında İran bağlantısı açık bir şekilde tespit edilmiştir.

Koronavirüs, hayvanlarda yaygın olarak görülen bir virüs türü. Virüsün 4 alt türü var. Ender olarak hayvanlardan insanlara bulaşabiliyor. Hayvanlardan insanlara bulaştığında oluşan hastalığa “zoonoz” deniyor. Koronavirüsün insandan insana bulaşabilen türünün ilk örnekleri 2003 yılında ortaya çıkan SARS ve 2012 yılında Suudi Arabistan’da ortaya çıkan MERS salgınlarında görüldü. Şu anda gündemde olan tür ise SARS ve MERS salgınlarındaki türden farklı, daha önce tanımlanmamış yeni bir tür. Yeni ortaya çıkan bu koronavirüs türüne verilen isim “2019-nCoV”. Hastalardan elde edilen numunelerdeki virüsün elektron mikroskobu ile çekilen ilk fotoğraf görüntüsü Çin Hastalıkları Kontrol ve Önleme Kurumu (CCDC) tarafından 27 Ocak 2020'de yayınladı. Fotoğrafta da görüldüğü üzere virüsün yüzeyinde onu kaplayan bir halka görülüyor. Bu kısım “taç” anlamına gelen “korona” kelimesi ile ifade ediliyor. (AA)

2. Koronavirüs krizi nasıl yönetiliyor?

Bütün bunlara ek olarak İranlı yöneticiler, karantina gibi önleyici sağlık tedbirlerini almamakta diretmektedirler. Özellikle, Kum kentinde pek çok vakanın bildirilmesi ve virüsün yayılma hızına rağmen kent karantinaya alınmamaktadır. Sağlık Bakanı Said Nemeki’nin “karantina eski bir metot” şeklindeki gerekçelendirmesi de kamuoyunda oldukça tartışma yaratmıştır. Gerek İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, gerekse Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, koronavirüsünü İran’ın düşmanları tarafından panik havası oluşturmak ve halk ile devleti karşı karşıya getirmek üzere tertiplenen bir komplo olarak yorumlamışlardır.

14 vilayette okullar tedbiren tatil edilmiş, bazı spor müsabakaları ertelenmiş ve toplu etkinliklere ara verilmiştir. Ayrıca, dini lider Ayetullah Ali Hamaney’in de tüm toplu görüşmeleri iptal edilmiş durumdadır. Ancak alınan bu tedbirlerin yeterli olmadığı anlaşılmaktadır.

İran’ın süreci iyi yönetemediği istatistiklerden de net bir biçimde görülmektedir. Dünya çapında en çok vakanın görüldüğü ülkeler sıralamasında İran beşinci sıradayken, virüse bağlı en çok ölümün görüldüğü ülkeler sıralamasında Çin’in ardından ikinci sırada bulunmaktadır.

3. Salgının toplumsal ve siyasal etkileri ne olabilir?

Salgına karşı daha kırılgan kesimler, hâlihazırda ekonomik anlamda zor durumda olanlardır. Söz konusu kesimlerin 2017-2018 ve Kasım 2019 protestolarındaki rolü dikkate alındığında korona virüsünün toplumsal hoşnutsuzluğa ve siyasal istikrarsızlığa ciddi bir katkıda bulunacağı söylenebilir.

4. Korona krizi İran’ın dış politikasını nasıl etkiler?

5. İran ekonomisi koronavirüsten nasıl etkilenir?