Tehdit Çarpanı Olarak İklim: Devlet Dışı Silahlı Aktörler Krizden Nasıl Yararlanıyor?

Tehdit Çarpanı Olarak İklim: Devlet Dışı Silahlı Aktörler Krizden Nasıl Yararlanıyor?

Bu analiz iklim krizinin devlet dışı silahlı aktörlere sunduğu fırsatları, bu fırsatların ne zaman büyüdüğünü ve aynı fırsatın farklı aktörler tarafından neden farklı biçimlerde kullanıldığını Somali, Kuzey Üçgeni ve Senegal örnekleri üzerinden incelemektedir.
Paylaş:
Dosya
Tehdit Çarpanı Olarak İklim: Devlet Dışı Silahlı Aktörler Krizden Nasıl Yararlanıyor?
(4.22 M)
Gözat

İklim krizi terörün ve organize suçun doğrudan nedeni değildir. Bununla birlikte kuraklık, sel ve kasırga gibi iklim kaynaklı baskılar silahlı gruplara yeni fırsatlar sunmaktadır. Bu fırsatların hangi yollardan ortaya çıktığı literatürde büyük ölçüde açıklanmıştır. Bu analiz ise bu fırsatların ne zaman büyüdüğünü ve aynı fırsatın farklı devlet dışı silahlı aktörler tarafından neden farklı biçimlerde kullanıldığını Somali, Kuzey Üçgeni (El Salvador, Guatemala ve Honduras) ve Senegal örnekleri üzerinden incelemektedir.

Analizin ilk tespitine göre iklim şoku, güvenlik açığı ve yardım açığı aynı döneme denk geldiğinde risk en yükseğe çıkmaktadır. Bir diğer tespite göre bu pencerede silahlı aktörün amacı, iklim baskısından nasıl yararlanacağını belirlemektedir. Somali'de mevcut yönetimi ortadan kaldırıp şeriata dayalı bir yönetim kurmak isteyen Şebab terör örgütü kuraklık dönemlerinde yardımı ve hizmeti ele geçirmeye ve vergi toplamaya yönelmekte, ülkede 2026'nın son aylarında üç açık yeniden aynı döneme denk gelmektedir. Kuzey Üçgeni'nde kazanç ve yerel denetim peşindeki çeteler, 2020'deki kasırgaların ardından Honduras'ta yardımın topluluklara ulaşmasını engellemiş, evine dönenlerden haraç almış ve denetimlerini sıkılaştırmıştır. Sahel'de genişleme aşamasındaki Cemaat Nusret el-İslam vel-Müslimin (Jama'at Nusrat al-Islam wal-Muslimin, JNIM) ise Mali'nin batısında ticaret yollarını ve maden bölgelerini hedef almakta, bu baskı Senegal ekonomisine de yansımaktadır. Senegal'de iklim baskısı bulunmakla birlikte güvenlik ve yardım açıkları henüz açılmamıştır ve önleme için zaman vardır.

Bu analizde dört öneri sunulmaktadır: Birincisi erken uyarı araçlarının kuraklık ve sel tahminlerini silahlı grupların faaliyetleri, güvenlik güçlerinin varlığı ve yardım finansmanıyla birlikte izlemesidir. Böylece açıkların ne zaman çakışacağı öngörülebilir. İkincisi güvenlik ve yardıma ilişkin kararların birlikte ele alınmasıdır. Somali'de Afrika Birliği misyonunun geleceği ve insani yardım finansmanının, kıtlık riskinin sürdüğü dönemde aynı takvim içinde değerlendirilmesi yerinde olacaktır. Üçüncüsü yanıtların aktörün amacına göre farklılaşmasıdır. Şeriata dayalı yönetim kurmak isteyen terör örgütüne karşı devletin görünür hizmeti, çetelere karşı yardımın ve evine dönenlerin korunması, genişleyen terör örgütüne karşı da ticaret yolları ve sınır bölgelerinin korunması öne çıkmaktadır. Dördüncüsü Senegal gibi pencerenin henüz açılmadığı yerlerde önleyici adımların atılmasıdır.

Paylaş:
İLGİLİ YAYINLAR