01 Kasım 2025

Şahi’den KAAN’a uzanan yol

00:00
00:00
Podcast oynatıcı arkaplan görseli
Paylaş:
Türkiye 2000'li yıllardan itibaren, ekonomik krizinden çıkardığı derslerle birlikte "milli ve yerli" parolasını ön plana çıkarttı. Kamu veya özel tüm teşebbüsler kendi ayakları üzerinde durma yolunu seçti.

Fatih Sultan Mehmet’in Macar Orban’a döktürdüğü Şahi topu, dünya tarihinde bir devrin kapanışını simgeler. Bu nedenle Osmanlı İmparatorluğu’nun yükselme döneminin teknik ilerlemelerle yakından ilişkili olduğunu söylemek abartı olmaz. Duraklama döneminde bu ivmenin azaldığı, gerileme döneminde ise teknik eksikliklere çare aranıldığı malum.

İlk atılımlar mühendis mektepleri ile atılıyor. III. Mustafa tarafından 1773 yılında kurulan Mühendishane-i Bahri Hümayun ile tersane ve donanmanın geliştirilmesi, III. Selim tarafından 1795 yılında kurulan Mühendishane-i Berri Hümayun ile de topçu ve istihkam subayı yetiştirmenin amaçlandığı biliniyor. Mühendishaneler, Osmanlı’nın askeri alanda Batı’yla arasındaki farkı kapatmak için attığı önemli adımlardı. Ancak Batılı ülkelere keşiflerin, tekniğin ve yayılmacılığın hakim olduğu bu dönemde Osmanlı, gereken ivmeyi yakalayamadığı için bu durum Batı'da "Şark Sorunu" olarak nitelendirildi.

MURAT ASLAN profil fotoğrafı
MURAT ASLAN
1991 yılında Kara Harp Okulu’nun Yönetim Bölümünden mezun olmuş ve TSK bünyesinde muhtelif görevler almıştır. Aynı dönem içinde, ODTÜ Uluslararası İlişkiler Bölümü’nde; 2006-2010 yılları arasında yüksek lisans, 2011-2017 yılları arasında doktora eğitimini tamamlamıştır. Eğitimi süresince yumuşak güç kavramının Çin pratiğini kültür çalışmaları ve Afrika kıtası politikaları üzerinden analiz etmiştir. Doktora çalışmalarında istihbarat ve propaganda kapsamında barış odaklı askerî girişimleri analiz etmiş, BM ve NATO’nun Bosna ve Afganistan’daki uygulamalarını yerinde analiz etmiştir. TSK’dan kendi isteğiyle emekli olması sonrasında Başkent ve Hasan Kalyoncu Üniversitesi’nde siyaset bilimi ve uluslararası ilişkiler alanlarında muhtelif dersler vermeyi müteakip, Hasan Kalyoncu Üniversitesi’nde öğretim üyesi olmuştur. Ortadoğu özelinde çalışmalara ağırlık vermiş, Libya’da güvenlik sektörünün reform sürecine yönelik yöntemsel araştırma ve yayınlar yapmıştır. Savunma ve güvenlik çalışmaları kapsamında güç kavramı, istihbarat ve propaganda kavram ve uygulamaları üzerinde yoğunlaşmış, bölgesel ilgi alanı Ortadoğu olmasına rağmen Afganistan, Balkanlar, ABD ve Çin’de yapmış olduğu saha çalışmaları nedeniyle farklı bölgelerin etkileşimi ve küresel politikada konumlanması üzerine yoğunlaşmıştır. Daha önce Başkent Üniversitesinde misafir öğretim üyesi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi’nde öğretim üyesi olarak dersler veren Aslan, halen Hasan Kalyoncu Üniversitesi öğretim üyeliği ile birlikte SETA Araştırmacısıdır. Aslan, muhtelif akademik makaleleri yanında, Security Sector Reform for Libya: A Cruical Step Towards State Building, Yüzyılın Krizi: Afganistan, Intelligence and Propaganda: The Cases of Bosnia and Herzegovina and Afghanistan isimli kitapların yazarıdır.