COP31’de Okyanuslar ve Denizler: Türkiye’nin Bölgesel İş Birliği Gündemi

COP31’de Okyanuslar ve Denizler: Türkiye’nin Bölgesel İş Birliği Gündemi

Bu analiz, COP31'in okyanus gündemini diyalogdan uygulamaya taşıyıp taşıyamayacağını ve Türkiye'nin bölgesel denizlerdeki girişimlerinin bu geçişe nasıl katkı sağlayabileceğini ekolojik güvenlik yaklaşımıyla değerlendirmektedir.
Paylaş:
Dosya
COP31'de Okyanuslar ve Denizler: Türkiye'nin Bölgesel İş Birliği Gündemi
(1.85 M)
Gözat

Bu analiz, COP31’in okyanus gündemini diyalogdan uygulamaya taşıyıp taşıyamayacağını ve Türkiye’nin bölgesel denizlerdeki girişimlerinin bu geçişe nasıl katkı sağlayabileceğini ekolojik güvenlik yaklaşımıyla değerlendirmektedir. Türkiye’yi çevreleyen denizler hızla ısınmaktadır. Akdeniz’in yüzey suları 1980’lerin başından bu yana alt bölgelere göre değişen hızlarla on yılda 0,29 ile 0,44 °C arasında ısınırken 2024’te Karadeniz ve Akdeniz rekor deniz sıcak hava dalgaları yaşamıştır. Deniz trafiği, kirlilik ve aşırı avcılık gibi baskılarla birleşen ısınmanın etkileri istilacı türler, Marmara’daki müsilaj ve balıkçılık üzerinden kıyıda somut biçimde hissedilmektedir. Okyanus, 2019’daki COP25 kararıyla iklim rejiminde bir diyalog konusu olmuş, 2021’deki Glasgow kararından sonra yıllık diyaloglarla görünürlük kazanmıştır. Ancak COP30 sırasında Belém’de kabul edilen Küresel Mutirão kararının işlevsel paragraflarında okyanus geçmemektedir.

COP31 Başkanlığı ise okyanuslar ve denizler temasını Aksiyon Ajandası’na almış ve Akdeniz için Birlik ile beraber yedi ülkede Antalya Akdeniz İklim Diyaloğu istişarelerini yürütmüştür. Bu tema İstanbul ve Trabzon’daki hazırlık etkinliklerinde ele alınmıştır. Ekim 2026’daki COP öncesi bakanlar toplantısı (Pre-COP) sürecinde yayımlanan Taku Pakasoa Bildirgesi de okyanus-iklim bağını ayrı bir bölümde işlemiştir. Barselona Sözleşmesi çerçevesinde Türkiye’nin ev sahipliğinde kurulan İklim Değişikliği Bölgesel Faaliyet Merkezi, Akdeniz’deki iş birliğine kurumsal bir dayanak sunmaktadır. Analiz, teknik iş birliği alanlarında COP31’in okyanus gündemini uygulamaya taşıyabileceği en gerçekçi zeminin başta Akdeniz olmak üzere bölgesel denizler olduğunu savunmakta ve beş öneri getirmektedir. Bunlar okyanus teması için gönüllü göstergeler belirlenmesi ile COP31 kararında ve COP31 ile birlikte toplanacak Paris Anlaşması Taraflar Toplantısı kararlarında okyanusa işlevsel bir paragrafta yer verilmesidir. Söz konusu merkezin iş programının bölgesel veri paylaşımını kapsaması, istilacı türler için balıkçı ve dalgıç gözlemlerini ulusal izleme sistemine bağlayan bir erken uyarı akışı kurulması ve Marmara deneyiminin uyum politikasına aktarılması da öneriler arasındadır.

Paylaş: