- Irak’ta gösteriler nasıl başladı ve göstericilerin talepleri nelerdir?
Halk ülke siyasetinin kendi taleplerinin çok dışında bir seyir izlemesinden derin rahatsızlık duyarak Abdulmehdi’nin seçilmesinin sene-i devriyesinde yani 1 Ekim’de geniş çaplı gösterilere başlamıştır. Göstericiler devlet kurumlarının kamusal hizmetleri yerine getirmesini, ekonomik ve mali açmazın toplumu ezen sonuçları ile güvenlik krizlerinin giderilmesini talep etmektedir. 4 Ekim Cuma gösterilere katılım arttığında Irak Başbakanı Adil Abdulmehdi bir açıklama yaparak taleplere karşılık vereceğini açıklarken güvenlik güçlerinin göstericilere çok sert müdahale ettiği ve ölü sayısının kırkı geçtiği kaydedilmiştir.
- Gösterilerin arka planında nasıl bir siyasal denklem var?
Adil Abdulmehdi’nin bir yıllık icraatları dikkate alındığında İran’a yakın Haşdi Şabi’nin Irak’taki nüfuzunun artması, Irak-Suriye sınırında İran’ın elini güçlendiren eski bir sınır kapısının yeniden faaliyete geçmesi, Abdulmehdi’nin Çin ziyareti ve Irak’a Çin yatırımlarından söz edilmeye başlamasının ABD’yi rahatsız etmeye başladığı Irak kamuoyunda biliniyordu. Bu nedenle zaten derin bir huzursuzluk ve umutsuzluğa saplanmış olan Irak halkının gösterileri Abdulmehdi üzerinde baskı oluşturması hasebiyle Washington’ın elini güçlendirmektedir. Bu durumda Washington’ın, gösterilerin şiddetlenerek devam etmesini Irak politikası açısından yararlı gördüğü yorumunda bulunulabilir. Ayrıca ABD’nin gösterilere ilişkin pozisyonunu İran’dan ciddi anlamda rahatsız bölgesel müttefiki Suudi Arabistan’ın da paylaştığını yorumlamak güç değil.
- Gösterilerden olumsuz etkilenecek aktörün bir sonraki hamlesi ne olabilir?
- Gösterilerin bölge siyasetine etkileri ne olur?
- Gösterilerin Irak siyasetinin geleceğine etkisi ne olur?
Mukteda Sadr’ın hükümeti istifaya çağırarak erken seçim talebinde bulunması İran ile ilişkilerinde bu ülkenin belirleyici olmadığını göstermektedir. Haşdi Şabi ve onun siyasete taşıdığı aktörlerin İran’la daha güçlü bağı olduğu ve Irak’ta herhangi bir Washington-Tahran gerginliğinde bunların daha önemli rol oynayacağı açıkça görülmektedir. ABD’nin Kürtler ya da Sünniler yerine askeriyenin içinde bazı önemli komutanlar ve kendisine yakın bazı Şii siyasetçilere yatırım yaptığı anlaşılmaktadır. Bir diğer ifadeyle Irak’taki ABD-İran rekabeti DEAŞ sonrası güç kazanan aktörler üzerinden devam edecek gibi görünmektedir.
